Khi mùa hè về hiện tượng say nắng, say nóng rất thường xảy ra và có các biểu hiện như: mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu,... còn có thể gây đột quỵ, nếu không xử trí kịp thời có thể để lại các di chứng thần kinh không hồi phục và tử vong.
Do đó chúng ta cần hiểu
được trong điều kiện, hoàn cảnh nào con người dễ bị say nắng, say nóng
để phòng tránh và cách xử trí khi có người bị say nắng, say nóng, nhất
là trong điều kiện thời thời tiết hiện nay.
Nguyên nhân Say nắng
Say nắng thường biểu hiện bệnh nặng ngay từ đầu, có thể có nhiều dấu hiệu thần kinh sớm
Khi lao động hoặc đi quá
lâu ngoài trời nắng, nhiều tia nắng sẽ chiếu thẳng vào vùng cổ gáy. Dưới
tác dụng liên tục của ánh sáng mặt trời gay gắt, trung tâm điều hòa
thân nhiệt cơ thể sẽ bị chấn động làm rối loạn điều hòa thân nhiệt cùng
với hiện tượng mất nước cấp của cơ thể. Như vậy say nắng thường biểu
hiện bệnh nặng ngay từ đầu, có thể có nhiều dấu hiệu thần kinh sớm, rất
rõ tổn thương có thể hồi phục hoặc không hồi phục. Một số trường hợp có
thể có tụ máu dưới màng cứng và trong não.
Nguyên nhân Say nóng
Là tình trạng mất nước
toàn thể kèm theo rối loạn điều hòa thân nhiệt, rối loạn vận mạch mà bản
chất là do trung tâm điều hòa thân nhiệt không thích ứng với điều kiện
thời tiết xung quanh. Ánh nắng mặt trời và sức nóng là 2 tác nhân vật lý
có thể gây stress với cơ thể. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, cùng với
việc phải phơi mình quá lâu dưới ánh nắng mặt trời hoặc phải làm việc
trong điều kiện môi trường nhiệt độ cao nóng bức (hầm lò, trong phòng
kín...), hoặc hoạt động thể lực quá sức ở người trẻ (chơi các môn thể
thao cường độ cao, làm việc nặng nhọc kéo dài)... sẽ dẫn đến hiện tượng
lượng nhiệt sinh ra và lượng nhiệt hấp thu lớn hơn nhiều so với lượng
nhiệt cơ thể tỏa ra môi trường xung quanh. Do đó trong say nóng, tình
trạng mất nước toàn thể là chủ yếu.
Cần trang bị thiết bị chống nắng khi làm việc ngoài trời nắng để phòng say nắng, say nóng.
Biểu hiện khi bị say nắng, say nóng
Một đặc điểm chung là cả
say nóng và say nắng đều dẫn đến một tình trạng tăng thân nhiệt. Khi
thân nhiệt tăng sẽ dẫn tới tăng quá trình đào thải mồ hôi làm cơ thể mất
một lượng nước lớn, hiện tượng này nếu không được bù kịp thời sẽ dẫn
tới hậu quả giảm khối lượng tuần hoàn gây trụy tim mạch, rối loạn chất
điện giải nặng có thể gây tử vong. Một yếu tố nguy cơ nữa khi nhiệt độ
cơ thể tăng cao sẽ gây rối loạn hoạt động chức năng của rất nhiều cơ
quan như tim mạch, hô hấp, thần kinh...
Các biểu hiện của say
nắng, say nóng có thể tùy theo mức độ tăng thân nhiệt và thời gian. Có
thể từ những biểu hiện nhẹ ban đầu là tăng nhịp tim, tăng nhịp thở, hồi
hộp trống ngực rồi đến trạng thái mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt, nhức đầu,
tay chân rã rời, kích thích nhẹ, khó thở tăng dần, chuột rút... và cuối
cùng là ngất, hôn mê, trụy tim mạch, tử vong.
Cách xử trí khi bị say nắng hoặc say nóng
Chuyển ngay người say nắng, nóng vào chỗ mát, cho uống nước mát có pha muối, chườm lạnh (Ảnh minh họa)
Trước một trường hợp say
nắng, say nóng cần nhanh chóng tiến hành những biện pháp sơ cứu ngay lập
tức khi chưa có sự hỗ trợ của nhân viên y tế hay phương tiện y tế:
- Nhanh chóng tiến hành
giảm thân nhiệt cho nạn nhân: Chuyển ngay nạn nhân vào chỗ mát, thoáng
gió, cởi bỏ bớt quần áo, cho uống nước mát có pha muối, chườm lạnh bằng
khăn mát hoặc nước đá ở những vị trí có động mạch lớn đi gần ngoài da
như nách, bẹn, cổ.
- Nếu nạn nhân hôn mê
không uống được nước hoặc nôn liên tục, sốt tăng liên tục, kèm các triệu
chứng đau bụng, đau ngực, khó thở thì phải nhanh chóng chuyển nạn nhân
đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình vận chuyển vẫn thường xuyên
chườm mát cho nạn nhân.
Tại các trung tâm y tế,
nạn nhân sẽ được truyền bù nước và điện giải cũng như các biện pháp hỗ
trợ khác. Trong trường hợp nạn nhân sốt cao có thể dùng paracetamol để
hỗ trợ hạ sốt. Nếu có co giật phải dùng các thuốc chống co giật cho bệnh
nhân. Trường hợp nạn nhân hôn mê có thể phải đặt ống nội khí quản thở
máy.
Một điều quan trọng là
phải có các biện pháp dự phòng say nắng, say nóng. Đó là không làm việc
quá lâu ngoài trời nắng hoặc trong môi trường nóng bức cũng như tránh
các hoạt động thể lực quá sức. Uống đầy đủ nước khi trời nóng hoặc lao
động nặng. Luôn trang bị đầy đủ thiết bị chống nắng khi lao động, làm
việc ngoài trời nắng như quần áo bảo hộ lao động, mũ, nón, kính,… Làm
thoáng mát môi trường làm việc, đặc biệt là các công xưởng, hầm lò rất
có ý nghĩa trong việc phòng chống say nắng, say nóng.
Benh.vn (Theo SKĐS)
EmoticonEmoticon
Note: Only a member of this blog may post a comment.